İMECE USULÜ SANAL BİTKİ KÜTÜPHANESİ

 

Yaptığımız Doğa Kaşifi eTwinning projesi, gerek yakın çevremizde gerekse yaygınlaştırma faaliyetleri sonucu ulaştığımız insanların büyük ilgisini çekti. Konusu bitkileri tanımlama ve haritalama olan projemizle ilgili en çok merak edilen konu ‘’bunu nasıl yaptığımız’’. Yani bitkileri nasıl tanımladığımız soruluyor. Projemizin diliyle ifade etmek gerekirse ‘’Bitkileri Nasıl Keşfediyoruz?’’

 

İşte bu yazımızda bitkileri tanımlamamızı ve tanımamızı sağlayan çok önemli bir uygulamadan bahsetmeye çalışacağız. Kimilerinin Doğanın Shazam’ı, kimilerinin ise Ekosistemin Sosyal Platformu dediği fakat bizim Derin Öğrenme Aracı olarak ifade edeceğimiz iNaturalist nedir?

 

Yaşadığımız ülkeyi, bölgeyi tanımanın ve doğayı paylaştığımız canlıların farkında olmanın kazanımları tartışılmaz. Bu kazanımlar doğrultusunda doğa ile iç içe yaşamı desteklemek ve insanları doğa konusunda bilgilendirmek için oluşturulan birçok platform oluşturulmuştur. iNaturalist de bu platformlardan en başarılı olanlarındandır.

 

iNaturalist, bir biyoloji çeşitliliği gözlemini haritalama ve paylaşma konsepti üzerine inşa edilmiş doğa bilimcileri, vatandaş bilim adamları ve biyologların çevrimiçi sosyal ağıdır. Uygulama çevremizde gördüğümüz fakat türünü bilemediğiniz bitkileri ya da hayvanları fotoğraflayarak kayda almamızı, toplulukla paylaşmamızı ve bilmediğimiz türleri topluluğa sorarak öğrenmemizi sağlarken aynı zamanda kullanılabilir bir veri havuzu oluşturmuş oluyor. Bir başka faydalı özelliği de tüm bu canlıların dünyada hangi bölgede yaşadığını harita üzerinden görmemiz mümkündür. 

 

Uygulamanın kullanımı ise oldukça basit ve zevkli. Çevremizde gördüğümüz ve adını bilmediğimiz bir bitkiyi fotoğraflayarak biyocoğrafyası ile uygulamaya ekliyoruz.  Uygulama fotoğrafı görünce bize aile, cins, tür gibi birkaç taksonomik öneride bulunuyor. Yani Derin Öğrenme dediğimiz eldeki verilerle bize yeni veriler sunuyor. Fotoğrafımız bu önerilerden hangisine uyuyorsa onu seçiyoruz. Eğer bu önerilerden emin olamayıp daha genel bir taksonomik düzeyde bırakırsak ya da yanlış bilgi girmemiz durumunda konu hakkında bilgisi olan bir kişi gelip, daha ayrıntılı öneriler verebiliyor.

 

Eylül ayında başlayan Doğa Kaşifi projemiz kapsamında yakın çevremizde birçok doğa yürüyüşü yaptık. Öğrenciler yürüyüş parkuru boyunca çevrelerindeki bitkileri gözlemleyip onları fotoğrafladılar. Daha sonra iNaturalist’te Doğa Kaşifi Bitki Kütüphanesi Projesini oluşturduk. Öğrenciler çektikleri bitki fotoğraflarını konumlarıyla birlikte bu kütüphaneye eklediler. Ekleme yaparken uygulamanın sunduğu önerilerle kendi bitkilerinin eşleştirmesini de yine kendileri eklediler. Danışman öğretmen öğrencilerinin eklediği her bir bitkiyi tek tek inceleyerek bilgi eksiği olan ve yanlış eşleştirilen yüklemelerin doğrusunu önerdi. Danışman öğretmenin de emin olamadığı bitkilere uygulamayı kullanan doğa bilimciler ve kullanıcılar önerilerini sundular. Böyllece öğrenciler fotoğrafladıkları bitkilerin adlarını, türlerini, bilimsel ve Türkçe adlarını, dağılış bölgesi ve kullanım alanlarını öğrendiler.

 

Diğer illerdeki proje üyeleri de kendi yaşadıkları bölgelerde aynı süreci izleyerek bitki fotoğraflarını sanal kütüphanemize eklediler. Süreç sonunda kütüphanemizde tamamen öğrencilerin fotoğrafladığı 395 bitki fotoğrafı yer aldı. 395 bitkinin 219’u farklı türlerde olup bu türlerin belirlenmesinde ve tanımlanmasına 48 doğa bilimcisi katkı verdi.

 

Doğadaki bitkileri keşfetmek için başlattığımız Doğa Kaşifi projemiz sayesinde işbirliğine dayalı yani eskilerin deyimiyle imece usulü sanal bir Bitki Kütüphanesi oluşturmuş olduk.